Yazı Boyutu
  • Demografik Veriler

    Batı Karadeniz Bölgesi, Zonguldak ile birlikte Zonguldak’ın ilçesi iken 1991 yılında il statüsüne kavuşan Bartın ve aynı şekilde Zonguldak’ın ilçesi iken 1995 yılında il statüsüne kavuşan Karabük illerini kapsamaktadır. 9.814 km2’lik yüzölçümüne sahip bölgede 2018 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi verilerine göre Zonguldak 599.698, Karabük 248.014, Bartın 198.999 olmak üzere toplam 1.046.711 nüfusa sahiptir. Bölge nüfusunun % 57,29’u Zonguldak’ta, % 23,69’u Karabük’te ve % 19,01’i Bartın’da bulunmakta olup Türkiye nüfusunun % 1,28'i Batı Karadeniz Bölgesi'nde yaşamaktadır.

    Bölge genelinde kentsel nüfus ile kırsal nüfus birbirine yakın olmakla birlikte kent nüfusunda son yıllarda bir artış gözlenmektedir. Bölgenin kentsel nüfus oranı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi verilerine göre 2012 yılında % 51,8 iken bu oran 2018 yılı verilerinde % 60,89 olarak tespit edilmiştir.  2018 yılı verilerine göre bölge illerinden sadece Bartın ilinde kırsal alanlarda yaşayan nüfus, kentsel nüfustan fazladır.  Bölge illerinden kentsel nüfusu en fazla olan il % 76,06 ile Karabük olurken bunu % 60,98 ile Zonguldak, % 41,72 ile Bartın takip etmektedir. İlçeler bazında bakıldığında kentsel nüfus sırasıyla Karabük Merkez, Kozlu, Zonguldak Merkez, Safranbolu ve Ereğli ilçelerinde ön plana çıkarken, kırsal nüfus ise sırasıyla Ovacık, Ulus, Eflani, Kurucaşile ve Çaycuma’da yoğun olarak bulunmaktadır.

    2018 yılı verilerine göre bölge nüfusunun yaş dağılımına bakıldığında yaşlı bağımlılık oranı (65+) % 17,77 ile Türkiye ortalaması olan % 12,92’nin oldukça üzerindedir. Genç bağımlılık oranında (0-14) ise bölge ortalaması % 24,84 ile Türkiye ortalaması olan % 34,48’in altında yer almaktadır.

    Batı Karadeniz Bölgesi nüfus yoğunluğu bakımından Türkiye ortalamasının üzerinde bir değere sahiptir. Km2’ye düşen kişi sayısı bakımından Zonguldak 182, Karabük 60 ve Bartın 96 kişi olarak tespit edilmiş olup bu rakamlarla Türkiye’de sırasıyla 10’uncu, 45’inci ve 26’ncı sırada yer almaktadır.

  • İdari Veriler

    2018 yılı TÜİK verilerine göre bölgede toplam 40 belediye, 18 ilçe ve 920 köy bulunmaktadır. Bunların dağılımı ise Zonguldak 25 belediye, 8 ilçe ve 380 köy, Karabük 7 belediye 6 ilçe ve 277 köy, Bartın 8 belediye, 4 ilçe ve 263 köy şeklindedir.

  • Sosyo-Ekonomik Durum

    En son 2011 yılında mülga Kalkınma Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen ''İllerin ve Bölgelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması” raporuna göre 81 il arasında Karabük 28. sırada, Zonguldak 29. sırada ve Bartın 48. sırada yer almaktadır.

  • Ulaşım ve Lokasyon

    Batı Karadeniz Bölgesi çok modlu ulaşım ve taşımacılık imkânlarına sahiptir. Bölge Türkiye’nin önemli merkezleri ve metropollerine yakın bir konumdadır. Bölge merkezinden 350 km yarıçapa sahip bir çember çizildiğinde bu alanda Türkiye nüfusunun % 40’ı yaşamaktadır.

    Bölgesel bir havalimanı niteliğinde olan ve Zonguldak’ta bulundan Zonguldak Havalimanı uluslararası havalimanı statüsüne sahip olup Almanya uçuşları gerçekleştirilmektedir. İç hatlarda uçuşların açılması için de çalışmalar yürütülmektedir. Bölgede demiryolu hattı da bulunmaktadır. Ankara’ya bağlantılı Irmak-Karabük-Zonguldak demiryolu hattı Karabük ve Zonguldak’tan geçmektedir. Ayrıca bölgeyi ve bölge limanlarını Marmara Bölgesine bağlayacak Adapazarı-Karasu-Zonguldak-Bartın Demiryolu Hattının ihale hazırlık süreçleri de yürütülmektedir. Bölge Ankara-İstanbul otoyoluna yaklaşık 100 km mesafededir. Bölgede 6 adet liman bulunmakta olup yapılmakta olan Filyos Limanı ile birlikte bölgedeki liman sayısı 7’ye yükselecektir.

  • Yatırım Alanları

    Batı Karadeniz Bölgesinde beşi karma ve ikisi ihtisas olmak üzere toplam 7 adet OSB bulunmaktadır. Bu OSB’lerin listesi aşağıda verilmiş olup Alaplı OSB tahsis aşamasında, Çaycuma Tarıma Dayalı İhtisas (Sera) OSB altyapı yatırım aşamasında, Eskipazar Metal ve Metal Ürünleri İhtisas OSB ise kamulaştırma aşamasındadır;

    • Ereğli OSB (karma)

    • Çaycuma OSB (karma)

    • Alaplı OSB (karma)

    • Çaycuma Tarıma Dayalı İhtisas (Sera) OSB

    • Karabük OSB (karma)

    • Eskipazar Metal ve Metal Ürünleri İhtisas OSB

    • Bartın OSB (karma)

    • Yeni Yatırım Bölgeleri

      Türkiye belirlediği 2023 vizyonuna ulaşabilmek ve dünyanın ilk 10 ekonomisi arasına girebilmek amacıyla sanayinin rekabet gücünün arttırılması, verimliliğinin yükseltilmesi, yüksek katma değerli ve ileri teknoloji ürünlerin üretilmesi için çalışmalar yapmaktadır. Bu maksatla üretime ve ticarete yönelik uygun fiziki altyapı ve imkânlar yaratmaya başlamıştır. Türkiye'nin ilk mega endüstri bölgesi olan Filyos Endüstri Bölgesi, güneyindeki Filyos Serbest Bölgesi ve Türkiye'nin en büyük limanlarından biri olan Filyos Limanı da Filyos Yatırım Havzası'nda yer alan ve Türkiye’nin önemle üzerinde durduğu ulusal bir yatırım projesidir. Projeyle birlikte yeni taşımacılık koridorları oluşturulması, İstanbul ve Çanakkale Boğazları'nın trafik yükünün azaltılması, nitelikli üretimin arttırılması, ulusal ve uluslararası taşımacılık ve ticaretin geliştirilmesi planlanmaktadır.

      • Filyos Limanı

        Türkiye Karadeniz’e komşu ülkeler arasında en uzun kıyı şeridine sahip ülke konumundadır. Karadeniz kıyısında yer alan Filyos Limanı tamamlandığında 25 milyon ton/yıl kapasiteye sahip olacak şekilde altyapı inşaatı sürdürülmektedir. Türkiye'nin üç büyük limanından biri olması planlanan Filyos Limanı'nın altyapı inşaatının 2020 yılında, üst yapısının 2023 yılında tamamlanması beklenmektedir. Liman geniş bir hinterland alanına sahiptir. Başta Karadeniz Havzası ve Doğu Avrupa ülkeleri olmak üzere ülkenin ulusal ve uluslararası ticareti Filyos Limanı ile sağlanacaktır. Filyos Limanı konteyner, dökme yük ve kuru yükleri elleçlemek üzere gerekli liman tesislerini bünyesinde barındırmaktadır. Filyos Limanı, serbest bölge ve endüstri bölgesi yatırımlarıyla birlikte bölgeye gelecek yatırımları tamamlar niteliktedir.

      • Filyos Endüstri Bölgesi

        Filyos Endüstri Bölgesi karma endüstri bölgesi olarak faaliyet gösterecek olup Türkiye’nin ilk mega endüstri bölgesidir. Endüstri bölgeleri, gerekli altyapı hizmetleri ile donatılarak sanayi için tahsis edilen özel üretim bölgeleridir. Bu bölgelerde daha büyük ölçekli entegre yatırımların yer alması hedeflenmektedir. Endüstri bölgelerinde yatırım yapacak gerçek ve tüzel kişilerin ÇED izinleri en geç 2 ay, diğer gerekli tüm izin ve onaylarını da 15 gün içerisinde alabilmeleri Endüstri Bölgeleri Kanunu ile hüküm altına alınmıştır. Böylelikle endüstri bölgesinde yapılacak yatırımlar hızlı bir şekilde faaliyete geçebilecek ve gerekli sanayi altyapı imkânlarından faydalanabilecektir. Filyos Endüstri Bölgesi'nde henüz herhangi bir tahsis işleminin başlamamış olması da sektör kümelenmesi için bir avantaj teşkil etmektedir. Filyos Endüstri Bölgesinde orta-yüksek ve yüksek teknolojili sektörlerin yer alması beklenmektedir.

      • Filyos Serbest Bölgesi

        Filyos Serbest Bölgesi, Filyos Endüstri Bölgesi'nin hemen güneyinde yer alan ve Zonguldak Havalimanı'nın yanından geçerek Çaycuma ilçe merkezine doğru uzanan 1.166 hektar büyüklüğünde bir bölgedir. Çaycuma ilçesinin hemen güneyinde ise Ankara-Zonguldak yoluna kadar uzanan ve 620 hektar büyüklüğünde olan "Serbest Bölge Gelişme Alanı" bulunmaktadır. Serbest Bölgeler, gümrük bölgelerinin kapsamları dışında konumlandırılan özel alanlardır. Bu bölgeler, ihracat odaklı yatırımların sayısını artırmak üzere tasarlanmıştır. Serbest bölgelerin başlıca avantajı ve sağladığı kolaylıklar bu bölgede yapılacak yatırımlar için önemli bir katma değer yaratmaktadır.

      • Yeni OSB Çalışmaları

        Bölgedeki bağımlı sektörel yapının değiştirilmesi, bölgesel kalkınmanın sağlanması, sanayinin payının ve istihdamın arttırılması amacıyla bölgede yeni OSB’lerin kurulmasına yönelik ön araştırma ve çalışmalar yapılmaktadır. Bu kapsamda araştırma ve ön fizibilite çalışmaları yürütülen OSB önerileri aşağıda verilmiştir;

        • Zonguldak’ta Tarıma Dayalı İhtisas (Manda) OSB,

        • Karabük ve Zonguldak Mobilya İhtisas OSB

  • Sektörel Yapılanma

    Batı Karadeniz Bölgesi, madencilik faaliyetleri ve buna bağlı olarak gelişim gösteren demir-çelik endüstrisi ile varlığını sürdürmüş, bu özelliği ile gelişerek büyümüş bir bölgedir. 1940’lı yıllardan itibaren madencilik sektörü ile demir çelik sektörü, bölgenin kalkınmasını sağlayan ve en fazla istihdam olanağı sunan sektörleri olmuştur. 1990’lı yıllarla birlikte bölgenin bağımlı sektörel yapısı ve hâkim sektörlerde yaşanmaya başlayan daralma ile birlikte istihdam ve bölgesel kalkınmada sorunlar yaşanmaya başlamıştır.

    2019 yılına geldiğimizde bölge genelinde rekabet gücü yüksek ve gelişme potansiyeli olan sektörlerin başında aşağıdaki sektörleri saymak mümkündür;

    • Turizm

    • Makine İmalat

    • Yapı Malzemeleri

    • Mobilya ve Orman Ürünleri

    • Enerji

    • Tarım

  • Dış Ticaret

    2018 TÜİK verilerine göre TR81 Batı Karadeniz Bölgesinin (Zonguldak, Karabük, Bartın) toplam dış ticareti 3,1 milyar dolar mertebesindedir. Zonguldak, Karabük ve Bartın illerinde 903.989.288 Dolar ihracat gerçekleştirilirken bölge genelinde yapılan ithalat 2.196.939.253 Dolardır. Bu rakamların iller bazında dağılımına bakılırsa en fazla ihracatın Zonguldak, Karabük ve Bartın’da sırasıyla; 504 milyon dolar, 365 milyon dolar ve 33 milyon dolar şeklinde, en fazla ithalatın ise Zonguldak, Karabük ve Bartın’da sırasıyla 1,3 milyar dolar, 849 milyon dolar ve 13 milyon dolar şeklinde gerçekleştiği görülmektedir.

  • Turizm

    Ülkenin önemli turizm destinasyonları arasında anılan Karadeniz eşsiz doğası ile turizmde yükselen bir değerdir. Bölgenin en bilinen turizm noktaları arasında yer alan Amasra ve Safranbolu’yu da içinde bulunduran Batı Karadeniz ise farklı turizm türlerini bir arada sunabilmesi, İstanbul ve Ankara’ya yakın olması açısından öne çıkmaktadır.

    Batı Karadeniz Bölgesi yaklaşık 140 km uzunluğundaki sahili, çeşitli uygarlıklardan kalan kültür hazineleri, doğal güzellikleri ve iklim farklılıkları ile önemli bir turizm potansiyeli barındırmaktadır. Milyonlarca yıllık oluşum sürecinin eşsiz bir ürünü olan bu doğal çevre aynı zamanda yapılı çevreye ve somut olmayan kültürel mirasa ev sahipliği yapmaktadır. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından hazırlanan Turizm 2023 Stratejisi’nde ele alınan Batı Karadeniz Kıyı Koridoru projesi kapsamında kalan bölgede turizmin çeşitlendirilerek geliştirilmesi öncelik alanı olarak belirlenmiştir. Zira % 63’ünü orman ve fundalık alanların oluşturduğu bölge, kırsal kalkınmaya da destek olabilecek doğa turizmine elverişli pek çok değeri bünyesinde barındırmaktadır. Doğal Hayatı Koruma Derneği’nin (WWF) belirlediği Türkiye’nin en önemli 122 bitki alanından biri olan Yenice Ormanları, Küre Dağları Milli Parkı ve geçtiğimiz yıllarda dünyanın en yaşlı Porsuk ağacının tespit edilmesi ile tabiat anıtı ilan edilen Gümeli Tabiat Anıtı bu değerlerden yalnızca bazılarıdır. Porsuk Ağacı bugün 4115 yaşında olup bölgenin doğasına zenginlik katmaktadır.

    Bölge, doğa turizminin yanı sıra kültür-tarih-kongre ve kıyı turizmi için de elverişlidir. UNESCO tarafından “Dünya Miras Kenti” unvanı verilen Safranbolu, tarihi, gastronomi ve doğal değerleri ile Türkiye’nin ilk turizm kentlerinden biri olan Amasra, Türkiye’nin en bakir ve kesintisiz Yenice Ormanlarına ev sahipliği yapan yeşil Yenice, ormanlık alanı, karstik yapısı, mağara ve kanyonlarıyla bir doğa harikası olan Küre Dağları, endüstriyel miras ve madencilik kültürüyle Zonguldak bölgede öne çıkan turizm alanlarıdır.

    Batı Karadeniz Bölgesinin ekonomik ve sosyal alanda kalkınmasında önemli bir rol üstlenebilecek olan sektörlerden biri de olan turizm sektöründe yapılacak turizm yatırımları, turizm değerlerinin bütünleşik olarak ele alınması, markalaşma ve pazarlama çalışmalarıyla bölge; kongre turizmi, ekoturizm, kültür turizmi, macera turizmi ve endüstriyel miras gibi alanlarda cazibe merkezi olabilecek önemli bir potansiyele sahiptir.

    Batı Karadeniz Bölgesinde mevcut durumda var olan ve gelişme olanağı görülen turizm çeşitleri arasında kıyı ve doğa turizmi, kültür ve inanç turizmi, kış turizmi ve spor turizmi sayılabilmektedir.

  • İklim

    Zonguldak ili ılıman Karadeniz ikliminin etkisi altındadır ve kurak mevsime rastlanılmamaktadır. Her mevsim yağışlı olmakla birlikte en fazla yağış sonbahar ve kış aylarında görülür. Denizden iç kesimlere doğru gidildikçe, iklim biraz daha sertleşir, yağış azalır. Aylık ortalama sıcaklık 6 ile 22 derece arasında değişmektedir.

    Karabük, kıyıdan içeride kaldığı için, Karadeniz’in nemli havasından yeterince yararlanamamakta, karasal iklimin özellikleri daha ağır basmaktadır. Karadeniz ikliminden karasal ilkime geçiş sahasındaki Karabük’te geçiş tipi iklim etkili olmaktadır.

    Bartın ilinde yazlar sıcak, kışlar serin geçerken kentte ılıman deniz iklimi (Karadeniz iklimi) hâkimdir. Denize yakınlığı ve dağ sıralarının kıyıya paralel oluşu, genellikle kıyı şeridi üzerinde sıcaklık farklarının azalmasına, nemin artmasına neden olmaktadır.